Eye medicine
Eye medicine

Ի՞նչ անել «չոր աչքի» համախտանիշի դեպքում՝ հարմարավետ կյանքի վերադառնալու համար

Симптомы синдрома «сухого глаза»

«Աչքերի չորության համախտանիշի» ախտանշանները

«Աչքերի չորության համախտանիշը» պարզապես աչքի մակերեսի չորություն չէ․

այն կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով և էապես վատթարացնել կյանքի որակը։

Այրոց

Սուր ցավ / կտրող ցավ

Օտար մարմնի զգացում աչքում

Աչքերի կարմրություն և արցունքահոսություն

Տեսողության վատթարացում

Լույսի նկատմամբ բարձր զգայունություն

Աչքերի հոգնածություն

Գիշերային տեսողության վատթարացում

Տեսողական անհարմարություն

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Հաճախ հիվանդները բավարար լրջությամբ չեն վերաբերվում վերը նկարագրված ախտանշանների ի հայտ գալուն և ժամանակին չեն դիմում բժշկի։ Սակայն «աչքերի չորության համախտանիշը» կարող է զգալիորեն վատթարացնել կյանքի որակը և բացասաբար ազդել մարդու առօրյա գործունեության վրա։

Բուժում չստացած «աչքերի չորության համախտանիշը» կարող է հանգեցնել վիճակի վատթարացման և այլ լուրջ հետևանքների, օրինակ՝ աչքի մակերեսի բորբոքման և վնասման։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Ի՞նչ գործոններ են բարձրացնում «աչքերի չորության համախտանիշի» զարգացման ռիսկը

«Աչքերի չորության համախտանիշի» առաջացմանը նպաստող գործոնները նույնքան բազմազան են, որքան այս հիվանդության ախտանշանները։ Դրանք ներառում են առօրյա և աշխատանքային գործունեության տարբեր տեսակներ, մասնավորապես՝ տարբեր էկրանների (համակարգչի կամ սմարթֆոնի) երկարատև օգտագործումը, հեռուստատեսային հաղորդումների ժամերով դիտումը, երկարատև ընթերցումը, ավտոմեքենա վարելը, ինչպես նաև օդորակիչով կամ ջեռուցմամբ հագեցած տարածքներում երկար ժամանակ գտնվելը։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

«Աչքերի չորության համախտանիշը» կարող է պայմանավորված լինել հետևյալ պատճառներով․

Տարիքային առաջացում (ծեր տարիք)

Հորմոնալ փոփոխություններ (օրինակ՝ հղիություն, մենոպաուզա կամ հորմոնալ փոխարինող թերապիա)

Դեղամիջոցների կողմնակի ազդեցություն կամ աչքի վիրահատությունից հետո առաջացած բարդություններ

Կոնտակտային լինզաների կրում

Ալերգիա

Իմունային համակարգի գործունեության խանգարումներ

Մեյբոմյան գեղձերի դիսֆունկցիա

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Շրջակա միջավայրի պայմանները նույնպես ազդում են այս հիվանդության առաջացման և զարգացման վրա, օրինակ՝ գոլորշին, ծխախոտի ծուխը, վառ արևի լույսը և քամահոսքը։ «Աչքերի չորության համախտանիշը» կարող է առաջանալ նաև որպես բարդություն որոշ դեղամիջոցների ընդունումից հետո, ինչպիսիք են հակահիստամինային պատրաստուկները և արյան ճնշումը կարգավորող միջոցները։

Որոշ մարդիկ առավել հակված են «աչքերի չորության համախտանիշի» զարգացմանը։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Ի՞նչն է ազդում «աչքերի չորության համախտանիշի» առաջացման վրա

Արցունքները կարևոր դեր են խաղում աչքերի առողջության պահպանման գործում, իսկ առողջ արցունքային թաղանթը ապահովում է սուր տեսողություն։ Արցունքային թաղանթը խոնավեցնում է աչքի մակերեսը, հեռացնում է փոշին և օտար մասնիկները աչքի մակերեսից և պաշտպանում է այն ջրազրկումից։ Աչքերի չորության առաջացման պատճառները հասկանալու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել արցունքային թաղանթի կառուցվածքը։

Արցունքային թաղանթը բաղկացած է երեք շերտերից․


Արտաքին լիպիդային շերտ – կանխում է արցունքի գոլորշիացումը։

Միջին ջրային շերտ – պարունակում է սննդարար նյութեր, աղեր և հակամարմիններ։ Այս շերտը ապահովում է աչքի մակերեսի խոնավացումը։

Ներքին մուցինային շերտ – պահպանում է արցունքները եղջերաթաղանթի վրա՝ ապահովելով աչքի մակերեսի մշտական քսում և պաշտպանություն։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

«Աչքերի չորության համախտանիշով» հիվանդների մոտ խանգարված է արցունքային թաղանթի կառուցվածքը կամ առկա են արցունքի արտադրության խնդիրներ։

Սա հնարավոր է շտկել։

Արցունքային թաղանթի կառուցվածքի խանգարումը կարող է հանգեցնել «աչքերի չորության համախտանիշի» առաջացման․

10 հիվանդներից 9-ի մոտ, ովքեր ունեն «աչքերի չորության համախտանիշ», արտաքին լիպիդային շերտը չափազանց բարակ է կամ լիարժեք չէ։ Լիպիդների պակասի պատճառով այս հիվանդների մոտ նկատվում է արցունքի ուժեղացված գոլորշիացում։ Արդյունքում արցունքի ծավալը նվազում է, և աչքը մնում է անպաշտպան, ինչը կարող է հանգեցնել եղջերաթաղանթի բջիջների վնասման։

Այլ հիվանդների մոտ նկատվում է արցունքի արտադրության նվազում, ինչի հետևանքով արցունքային թաղանթի միջին ջրային շերտը չափազանց բարակ է։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Ինչպե՞ս կարելի է հաղթահարել «աչքերի չորության համախտանիշը»

Ձեր ակնաբույժը կօգնի ընտրել լավագույն լուծումը՝ հաշվի առնելով ձեր անհատական կարիքները։

Արհեստական արցունք

► «Աչքերի չորության համախտանիշով» հիվանդների 10-ից 9-ը տառապում են աչքերի չորությունից՝ լիպիդների պակասի և/կամ արցունքի արտադրության նվազման հետևանքով։ Հետևաբար անհրաժեշտ է կիրառել արհեստական արցունքի տեսքով աչքի կաթիլներ, որոնք պարունակում են լիպիդային նանոէմուլսիա կամ ջուրը պահելու ունակ պոլիմերներ (օրինակ՝ հիալուրոնաթթու)։

► Աչքերի չորության միջին արտահայտված ախտանշանների դեպքում նման բուժումը կարող է ապահովել երկարատև թեթևացում և ախտանշանների նվազեցում։ Ավելի արտահայտված չորության դեպքում արհեստական արցունքի կիրառումը պետք է համակցվի հակաբորբոքային բուժման հետ։

Արհեստական արցունքի կանոնավոր օգտագործումը զգալիորեն նպաստում է հիվանդության ախտանշանների նվազեցմանը և կյանքի որակի բարելավմանը։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Ի՞նչը պետք է հաշվի առնել արհեստական արցունքի օպտիմալ լուծում ընտրելիս

Պատրաստուկի երկարատև պահպանություն աչքի վրա․ որքան երկար է արցունքը մնում աչքի վրա, այնքան ավելի լավ է ապահովվում աչքի մակերեսի քսումն ու պաշտպանությունը։ Ջրային հիմքով կաթիլները արագ լվացվում են թարթելիս։ Մեկ այլ տարբերակ են բարձր մածուցիկությամբ աչքի կաթիլները, սակայն դրանց կիրառումը կարող է խաթարել տեսողության հստակությունը։ Իդեալական լուծումը համարվում է արհեստական արցունքը, որը պարունակում է խաչաձև կապակցված հիալուրոնաթթու, որն իր հատկությունների շնորհիվ ապահովում է պատրաստուկի երկարատև պահպանություն աչքի վրա և լավ տեսողության հստակություն։

Առանց կոնսերվանտների․ աչքերի չորությամբ տառապող հիվանդների մոտ աչքի մակերեսը հաճախ վնասված է։ Գրգռող ազդեցության բացակայության պատճառով կոնսերվանտ չպարունակող արհեստական արցունքի կաթիլները լավագույն ընտրությունն են՝ առավել հարմարավետ կիրառման համար։

Լիպիդային շերտի վնասման դեպքում բուժման միջոցը պետք է պարունակի ինչպես ջուր լրացնող բաղադրիչ, այնպես էլ լիպիդներ․ ջուրը լրացնում է արցունքի ծավալը, իսկ լիպիդները կանխում են արցունքի գոլորշիացումը։ Եթե «աչքերի չորության համախտանիշը» պայմանավորված է լիպիդների պակասով, միայն ջրային լուծույթի կիրառումը կարող է ապահովել միայն կարճաժամկետ թեթևացում։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Հիվանդության ծանրության աստիճանից կախված՝ աչքի մակերեսի վերականգնման համար կարող են պահանջվել մի քանի ամիսներ։ Միայն արհեստական արցունքի կաթիլների կանոնավոր և երկարատև կիրառումը կարող է ապահովել հիվանդության ախտանշանների հուսալի վերացում։
Բուժում չստացած «աչքերի չորության համախտանիշը» կարող է հանգեցնել վիճակի վատթարացման և եղջերաթաղանթի լուրջ վնասման։ Քսող գործոնի մշտական անբավարարությունը կարող է առաջացնել աչքի մակերեսի ծանր վնասում և հանգեցնել եղջերաթաղանթի բորբոքման։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Բնական արցունքի փոխհատուցումը արհեստական արցունքի աչքի կաթիլների միջոցով օգնում է մեղմել «աչքերի չորության համախտանիշի» ախտանշանները, սակայն չի բուժում բորբոքումը, և եղջերաթաղանթի քայքայման գործընթացը շարունակվում է։

Բորբոքային գործընթացը խորացնում է արցունքային թաղանթի անկայունությունը և հանգեցնում է եղջերաթաղանթի հետագա վնասման ու բորբոքման զարգացման։ Այս արատավոր շրջանը խզելու համար անհրաժեշտ է համակցել արհեստական արցունքի կիրառումը հակաբորբոքային բուժման հետ։
Բորբոքման նվազեցումը պահանջում է ժամանակ, քանի որ ակտիվացված իմունային բջիջները օրգանիզմում շրջանառվում են մոտավորապես երեք ամիս։ Հետևաբար «աչքերի չորության համախտանիշի» բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է ցուցաբերել համբերություն։

► «Աչքերի չորության համախտանիշի» բուժման համար կիրառվում է հակաբորբոքային դեղամիջոցների լայն շարք։ Դրանցից որոշները ունեն արագ ազդեցություն և արդյունավետորեն նվազեցնում են բորբոքումը։

► Ցավոք, այս դեղամիջոցները հաճախ ունեն լուրջ կողմնակի ազդեցություններ, ինչի պատճառով դրանց կիրառումը սահմանափակվում է կարճաժամկետ թերապիայով։ Մյուս պատրաստուկները ցուցաբերում են ավելի բարձր անվտանգություն և լավ հանդուրժողականություն և կարող են օգտագործվել արտահայտված «աչքերի չորության համախտանիշի» երկարատև բուժման համար։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Քննարկեք բուժման օպտիմալ ընտրությունը ձեր ակնաբույժի հետ

Օգտակար խորհուրդներ՝ «աչքերի չորության համախտանիշի» հետ հաղթահարելու համար

Ինչ է խորհուրդ տրվում անել․

Կոպերի ամենօրյա հիգիենա – նպաստում է մեյբոմյան գեղձերի նորմալ գործունեությանը և արցունքային թաղանթի լիպիդային շերտի պահպանմանը։

Համակարգչի մոնիտորը տեղադրեք ավելի ցածր, որպեսզի էկրանին նայեք վերևից ներքև․ սա թույլ է տալիս աշխատանքի ընթացքում աչքերը պահել կիսափակ վիճակում և կանխել արցունքի գոլորշիացումը։

Աշխատանքի ընթացքում պարբերաբար նայեք պատուհանից դուրս՝ հեռու, որպեսզի արցունքը հավասարաչափ խոնավեցնի աչքի մակերեսը։

Գիտակցաբար ավելի հաճախ թարթեք — դա օգնում է նվազեցնել արցունքի գոլորշիացումը։

Օրվա ընթացքում խմեք բավարար քանակությամբ ջուր — հեղուկների անբավարար ընդունումը կարող է նպաստել աչքի մակերեսի չորությանը։

Ակտիվ շփվեք — ժպտալու ժամանակ նվազում է արտաքին ազդեցությանը բաց աչքի մակերեսը, ինչի արդյունքում նվազում է արցունքի գոլորշիացումը։

Վարեք ակտիվ կենսակերպ — կանոնավոր ֆիզիկական վարժությունները նպաստում են աչքերի առողջությանը և կանխում աչքի հիվանդությունները։

Симптомы синдрома «сухого глаза»

Ինչից է պետք խուսափել

Փորձեք չափից շատ չլարել աչքերը։ Խուսափեք երկար ժամանակ հեռուստացույց դիտելուց, համակարգչային խաղեր խաղալուց կամ ընթերցելուց։

Խուսափեք օդորակիչների հաճախակի օգտագործումից, օրինակ՝ ավտոմեքենայում․ ավելի լավ է փոքր-ինչ բացել պատուհանը։

Մի նայեք ուղղակի օդի հոսքին (օրինակ՝ քամու կամ շարժվող ավտոմեքենայի առաջացրած հոսքի դեպքում)։

Մի ծխեք և մի օգտագործեք ալկոհոլ ու կոֆեին։ Այս երեք գործոնները նպաստում են օրգանիզմի ջրազրկմանը և կարող են առաջացնել աչքի մակերեսի չորություն։

Խուսափեք սթրեսից։ Սթրեսը ազդում է բազմաթիվ գործոնների վրա, որոնք նպաստում են աչքի մակերեսի չորությանը, օրինակ՝ թարթելուն։ Հաճախակի և լիարժեք թարթելը նվազեցնում է արցունքի գոլորշիացման արագությունը։ Սթրեսը կարող է նաև խանգարել քունը, մինչդեռ լավ գիշերային քունը վերականգնում է արցունքային թաղանթը և հանգստացնում աչքի մակերեսը։

Աղբյուրներ:

1. Hovanesian JAl, Shah SS, Maloney RK. Symptoms of dry еуе and recurrent erosion syndrome after refractive surgery. J Cataract Refract Surg. 2001 Apr; 27(4): 577-84.
2. Lemp МА, Crews LA, Bron AJ, Foulks GN, Sullivan ВD. Distribution of aqueous-deficient and evaporative dry eye in а clinic-based patient cohort: а retrospective study. Cornea. 2012 Мау; 31(5): 472-8. doi:10.1097/IСО.Оb013еЗ18225415а.
3. McCulley JP1, Shine WE. Meibomian gland function and tear lipid layer. Ocul Suгf. 2003 Jul; 1(3): 97-106.
4. Report of the definition and classification subcommittee. lnternational Dry Еуе Workshop (2007). Ocul Surf. 2007; 5: 75-92.
5. Uchino М and Schaumberg DA. Dry Еуе Disease: lmpact оn Quality of Life and Vision: Curr Ophthalmol Rep.; 1(2): 51-57. doi:10.1007/s40135-013-0009-1.
6. Бржеский В.В., Егорова Г.Б., Егоров Е.А. Синдром «Сухого глаза» и заболевания глазной поверхности. Клиника, диагностика, лечение. - М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016.
7. Вохмяков А.В. Эволюция слезозаменителей: от солевых растворов к катионной наноэмульсии//офтальмологические ведомости,. - 2014. - Т. 7. - N 1. - С. 41-46.
8. Егоров Е.А., Басинский С.Н. Клинические лекции по офтальмологии: учебное пособие. Глава 9. - М.: ГЕОТАР-Медиа, 2007.